آمارهای جهانی ثابت می‌كند در جهان حدود 420 میلیون نفر به افسردگی مبتلا هستند، اما این رقم، شمار واقعی كسانی را كه از افسردگی رنج می‌برند نشان نمی‌دهد، چون هر فرد افسرده خانواده‌ای دارد كه به‌واسطه بیماری او، تك‌تك اعضایش آزار می‌بینند.

از سوی دیگر این 420 میلیون نفر، فقط كسانی هستند كه متوجه بیماری‌شان شده‌اند، اما كسانی وجود دارند كه شاید تا پایان عمر هم از مشكل‌شان خبردار نشوند و نفهمند چرا از هیچ چیز در زندگی شاد نمی‌شوند، خانواده‌شان در حال فروپاشی است و كارایی‌شان افت كرده است.

افسردگی نه سن و سال می‌شناسد و نه جنسیت. البته این موضوع حقیقت دارد كه بالغ‌ها بیشتر از كودكان، سالمندان بیشتر از جوان‌ها و زن‌ها 2 برابر مردها به آن مبتلا می‌شوند، اما به هر حال، مردها، جوان‌ها و كودكان افسرده هم كم نیستند.

بیشتر مردم خیال می‌كنند فقط كسانی افسرده می‌شوند كه در زندگی حادثه‌ای ناگوار را تجربه كرده باشند، در حالی كه افسردگی دلایل بسیاری دارد كه حوادث ناگوار در زندگی فقط یكی از عوامل آن است. برخی دلایل افسردگی عبارتند از:

ژن‌ها با ملال، سر و سری دارند

یكی از علل افسردگی وراثت است. معمولا وقتی بیماری افسرده به روانپزشك مراجعه می‌كند یكی از پرسش‌های اولیه‌ای كه پزشك در گفت‌وگو با او مطرح می‌كند این است كه آیا كسی از اعضای خانواده‌اش هم مبتلا به افسردگی هست یا نه، دلیلش این است كه احتمال ابتلا به این اختلال، در مواردی كه یكی از خویشاوندان نزدیك از آن رنج ببرد، در فرد بیشتر می‌شود.

دانستن این موضوع كه ژن‌ها می‌توانند در ابتلا به افسردگی موثر باشند به شما هشدار می‌دهد كه اگر در خانواده فردی مبتلا به افسردگی دارید باید بقیه اعضای خانواده را با دقت بیشتری زیر نظر داشته باشید و با بروز نخستین نشانه‌های افسردگی در آنها فورا از مشاور روان‌شناس و روانپزشك كمك بخواهید.

هورمون‌ها دسیسه می‌كنند

تغییرات میزان هورمون‌های بدن، در مبتلا شدن به افسردگی نقش دارد. تاكنون برای شما پیش نیامده است بدون آن كه حادثه‌ای ناخوشایند برایتان رخ داده باشد، یك روز صبح از خواب بیدار شوید و احساس كنید حس خوبی ندارید؟ بغضی در گلویتان است؟ آسیب‌پذیر شده‌اید؟ تحمل رویارویی با مسائل مختلف زندگی را ندارید؟ و... شاید یكی از دلایل این حالت، تغییر در سطح هورمون‌هایتان باشد.

ابتلا به افسردگی بخصوص به دلیل نوسانات هورمونی، در زنان شایع‌تر است، برای مثال برخی زنان چند روز پیش از آغاز دوره عادت ماهیانه‌شان دچار افسردگی می‌شوند كه به این حالت «سندرم پیش از قاعدگی» گفته می‌شود.

اگر علائم این سندرم به شكل خفیف ظاهر شود مبتلایان به آن شاید احساس كسالت، بی‌حوصلگی، خستگی و خشم كنند، اما در حالت شدید، ممكن است اندوه‌شان به حدی برسد كه عوارض جسمی در آنها ظاهر شود. برای مثال دردهایی در اندام مختلف‌شان احساس كنند، به فكر خودكشی بیفتند و آنقدر عصبی شوند كه دست به خشونت بزنند. یكی از راه‌های تشخیص سندرم پیش از قاعدگی این است كه دقت كنید آیا در هر دوره پیش از عادت ماهیانه با همین مشكلات مواجه می‌شوید؟

اما این سندرم، تنها دلیلی نیست كه منجر به نوسانات هورمونی در برخی زنان و ابتلای آنها به افسردگی دوره‌ای می‌شود. زندگی جنسی هر زنی، همیشه همراه با تغییراتی در هورمون‌هایش است كه امكان درگیر شدن او با اختلال افسردگی را بیشتر می‌كند. برای نمونه یكی از افسردگی‌های شایع در زنان، افسردگی دوران یائسگی است؛ به این معنا كه امكان دارد زنی به واسطه تغییر سطح هورمون‌هایش در این دوران، خلق و خوی متفاوتی از خود نشان دهد.

به همین دلیل است كه معمولا گفته می‌شود دوران یائسگی یك زن، دوره‌ای بسیار حساس در زندگی اوست و باید همه اعضای خانواده از عوارضش آگاه باشند تا در شرایط مختلف واكنش‌هایی بجا داشته باشند.

نوع دیگر از افسردگی‌های زنانه، افسردگی در دوره بارداری و پس از آن است. علاوه بر آن كه تغییرات هورمونی در این دوره سبب‌ساز ظاهرشدن اندوه در زن می‌شود، به هر حال، بارداری با تغییراتی در شكل ظاهری بدن هر زن و بویژه اضافه وزنش همراه است و از آنجا كه همه زن‌ها به ظاهرشان اهمیت می‌دهند امكان دارد از وضعیت‌شان در دوران بارداری و پس از آن احساس نارضایتی كنند و این نداشتن رضایت، زندگی را برایشان ملال‌انگیز كند و بستری مناسب برای بروز افسردگی را در آنها فراهم كند.

افسرد گی به دلیل تغییر

این باور درست است كه در مواجهه با حوادث ناگوار زندگی مثلا وقتی مرگ، عزیزی را از ما جدا می‌كند یا وقتی از همسرمان جدا می‌شویم یا دچار بیماری سخت می‌شویم، احتمال مبتلا شدنمان به افسردگی افزایش پیدا می‌كند، اما همیشه دلیل ابتلا به افسردگی آنقدر بزرگ و غم‌انگیز نیست تا آنجا كه امكان دارد حتی تحولی خوشایند هم، ما را به بیماری افسردگی تبدیل كند. مثلا باورتان می‌شود كسی به دلیل ارتقای شغلی دچار افسردگی شود؟ ممكن است كسی به واسطه پیداكردن شریك زندگی مناسب یا پیشرفت تحصیلی، اندوهگین شود؟ پاسخ ما مثبت است. هر شرایطی كه استرسی را در فرد ایجاد كند و او نتواند احساساتش را در مواجهه با آن مدیریت كند، می‌تواند باعث افسردگی شود.

كودكی‌های بحث‌برانگیز

چه كسی گفته بچه‌ها چیزی نمی‌فهمند و والدین و اطرافیان مجازند در برابر آنها هر نوع رفتاری را داشته باشند، فقط به این خیال كه بچه‌اند و یادشان نمی‌ماند! از همین امروز بیشتر از گذشته مراقب بچه‌هایتان باشید و در رفتار با آنها دقت كنید چون رفتارهای امروز ما ممكن است زمینه روانی مناسب ابتلا به افسردگی را در بزرگسالی برای آنها فراهم كند.

بچه‌هایی كه والدینشان از هم طلاق عاطفی گرفته‌اند یعنی گرچه زیر یك سقف زندگی می‌كنند، اما نسبت به هم عشقی ندارند، بچه‌هایی كه از جانب پدر و مادرشان بی‌مهری می‌بینند، بچه‌هایی كه در خانواده‌های پرخاشگر و زیر سایه مشاجره‌های دائمی پدر و مادربزرگ می‌شوند و دست آخر، بچه‌هایی كه به دلایل مختلف از روابط اجتماعی با دیگران محروم می‌شوند، همان‌هایی هستند كه امكان دارد در بزرگسالی با مشكلی به نام افسردگی روبه‌رو شوند.

گذشته از این دلایل، اعتیاد، سیگاركشیدن، زیاده‌روی در خوردن برخی مواد غذایی مانند انواع قندها، چاقی و مصرف برخی داروها هم می‌تواند در بروز افسردگی تاثیر داشته باشد.

منبع: جام جم