«من تنها هستم» … «دوستی ندارم» … «نمیدانم چگونه با افراد جدید برخورد كنم» … «افراد جدید را ملاقات میكنم، اما نمیتوانم به آنها نزدیك شوم».
بیماران افسرده هر روز جملاتی مانند جملات فوق را به من می
گویند. اغلب آنان عدم شركت در زندگی اجتماعی را مربوط به واقعهای میدانند كه در كودكی در ضمیر ناخودآگاه جا گرفته است. شاید این گونه باشد؛ اما من راه حل را در برگشت به گذشته نمیدانم، بلكه در كمك كردن به آنان برای پیوستن به شبكهی ارتباط اجتماعی در زمان حال، تشخیص می
دهم.
گوشه
گیری كامل فقط افراد نادری را راضی میكند. هر فردی نیاز به انواع مختلف ارتباط با مردم دیگر دارد. به هر حال نوع دقیق شبكهی ارتباط اجتماعی برای هر كس بستگی به هدفها و نیازمندی
های او دارد. آن چه برای یكی خوب است، امكان دارد برای دیگری درست نباشد.
شبكه
ی ارتباط اجتماعی رضایت بخش
همه
ی شبكه
های ارتباط اجتماعی رضایت بخش با وجود خصوصیات مختلف، مشخصات معین و كلی دارد.
۱- شبكهی ارتباط اجتماعی به عنوان تكیه گاهی امنیتی، سودمند است. شما احساس تعلق داشتن میكنید. افرادی كه شما را میشناسند و قبولتان دارند، آن چه را میتوانید از یكدیگر انتظار داشته باشید درك میكنند. میدانید وقتی كه بیمار میشوید چه كسی به دیدن شما میآید، چه كسی گل برایتان میفرستد، چه كسی تلفن میكند، و تا زمان به دست آوردن مجدد سلامتی چه كسی خود را نشان نمی
دهد؟

۲- شبكهی ارتباط اجتماعی شامل انواع روابط است. از ارتباط سطحی گرفته تا ارتباط بسیار نزدیك. دوستی وجود دارد كه علاقهمندید با او به ماهیگیری بروید، ولی هرگز دربارهی خرید با او صحبت نمیكنید یا دوستی دارید كه علاقهمندید او را دوبار در سال ملاقات كنید و دوستی كه هفتهای دوبار مشكلات خود را با او در میان میگذارید. امید است شبكهی شما دارای دو یا سه نفری باشد كه بتوانید و بخواهید مسائل بسیار شخصی خود را با آنان در میان بگذارید.
۳- شبكهی ارتباط اجتماعی شما متناسب با نیازهای ویژهی شما است. اگر از نظر اخلاقی فرد برونگرایی هستید ممكن است به یك شبكهی فعال دایمی كه شامل افراد بسیاری است، نیاز داشته باشید. از دوستان كم و شبهای آرام كه درونگرا را راضی میكند حوصلهتان سر میرود. مواظب باشید خیلی یكنواخت نباشد. بزرگترین برونگراها هم نیاز به لحظات آرام با دوستان نزدیك دارند. بزرگترین درون
گراها نیز ممكن است گه گاه، شركت در یك جشن را دوست داشته باشند.
۴- شبكهی ارتباطی شما دایماً تغییر میكند، چون در جریان زندگی، شما هم تغییر میكنید. همكار شغلی شما ممكن است دوستی نزدیك یا فرد كسالتآوری شود كه مجبور به دوری از او شوید. ممكن است علاقهمندی به ماهیگیری را از دست بدهید و دوستدار بازی بریج بشوید. ممكن است غنیتر یا فقیرتر بشوید، كارتان را تغییر دهید، ازدواج كنید، طلاق گرفته یا بیوه شوید، بچهدار شوید، به شهر دیگری منتقل شوید یا گرفتار تغییرات دیگری كه در زندگی پیش میآید، بشوید. هر یك از این موارد نیازها یا امكانات مختلفی پیش میآورد و شما باید شبكه
ی اجتماعی خود را تغییر دهید.
شبكه
ی ارتباط اجتماعی غیر رضایت بخش
افرادی كه دارای شبكه
های اجتماعی غیر رضایت بخش هستند به پنج طبقه تقسیم می
شوند.
۱- فرد تنها: زن یا مردی كه در تنهایی زندگی میكند. شاید دارای فامیل باشد، ولی ارتباط با والدین، خواهر و برادرها، عموزادهها و خالهزادهها، كم، سطحی، یا بد است. فرد تنها با همكار، مغازهدار صحبت میكند، ولی نه بیشتر از آن. این افراد هر چه بیشتر به این وضع ادامه دهند مهارت اجتماعی آنان كمتر میشود و بیشتر از تماسهای اجتماعی دوری می
كنند.
۲- فردی كه دارای شبكهی ارتباط اجتماعی نیست ولی ارتباطاتی (معمولاً به ندرت) با افراد دیگر دارد: برای مثال فرد مجردی كه گاهی اوقات با فرد دیگری دوستی میكند، ولی اغلب چون نمیتوانند نیازهای یكدیگر را برآورند روابطشان قطع می
شود.
۳- زوجهایی كه از مردم دورند: این دسته زن و شوهری هستند كه از بقیهی دنیا جدا شدهاند. هر یك از آن دو انتظار دارد كه همسرش تمام نیازهای او را برآورد، ولی چون این كار برای زمانی طولانی غیر ممكن است، تنشها و رنجشهایی به وجود میآید كه اغلب سبب مشكلاتی در زندگی زناشویی می
شود.
۴- شخصیت مسدود شده كه نمیتواند مسائل درونی و خصوصی خود را با دیگران در میان بگذارد: دكتر آرنولد لازاروس در كتاب خود به نام «رفتار درمانی و ماورای آن» یك شخصیت مسدود شده را به صورت تصویری نشان میدهد. او میتواند روابط سطحی E-D-C برقرار كند، اما هرگز نمیگذارد كه افراد به حوزهی A او برسند، به همین دلیل از ارتباط نزدیك محروم است. خارجیترین سطح، نمایندهی سطحی
ترین روابط اجتماعی است كه ممكن است بگویید «نام من … است» … «كیك شكلاتی را خیلی دوست دارم» … «از فیلم دیشب تلویزیون لذت بردم».
درونی
ترین سطح (A) نشان دهندهی شخصیترین مسائلی است كه میتوانید احتمالاً دربارهی خود بگویید. این شامل احساسات عمیق و ایدههایی است كه شما را آسیبپذیر می
كند.
سطوح
B-D نمایندهی یك رشته سطوح ارتباطی است كه چندان مطابق محتوای گفتههای پر اهمیت شما نیست. سطح D شما ممكن است سطح B
برای دیگری باشد. به هر حال افراد به ندرت در برقراری ارتباطات خود در سطح مناسب مشكل دارند.
در داویر متحدالمركز قسمت چپ دایره
ی نسبتاً كوچك A نشان میدهد كه سطح منحنی متناسب با سطوح ارتباطی دیگر است.
در دوایر متحدالمركز وسط
A بزرگتر شده دیوار محكمی به دورش كشیده میشود، بدین معنی كه فرد چیزهای كمتری برای در میان گذاشتن دارد و دیواری به دور ارتباط خود كشیده است كه نمی
تواند افكار و احساسات خود را به راحتی، در روابط نزدیك آشكار سازد.
سومین دوایر متحدالمركز اوج پیشرفت شخصیت مسدود شده را نشان می
دهد. دیواره ضخیمتر و محكمتر شده است و حالا شخص در ابراز هر موضوع شخصی و مفهوم دار با خودش مشكل بزرگی دارد. مهم نیست كه ظاهر او چگونه است، او فقط می
تواند روابط سطحی با دیگران داشته باشد و اغلب از احساسات و افكار و آرزوهای خود آگاه نیست.
۵- شخص بیتفاوت كاملاً نقطهی مقابل شخصیت مسدود شده است: وی فاقد حصارهای احساساتی و درك سطوح ارتباطی و درجات مختلف خصوصیتی است كه لازمهی موقعیتهای مختلف است. در مقابل فرد مسدود شده كه ممكن است، تماس زیاد بدون ارتباط نزدیك داشته باشد. فرد بیتفاوت به سوی دیگران رفته، اجازه نمیدهد ارتباطها رشد كنند. وقتی كه دیگران به افشاگری خصوصیات وی در اولین برخورد پاسخ نمیدهند، احساس میكند كه از او دوری میجویند. دایماً در حال رنجش است. اگر بدون توجه احساسات عمیق خود را به غریبهها ابراز كنید بعضی آن را به ضرر شما به كار می
برند.
نویسنده: دكتر هربرت فنسترهایم

منبع: ویستا