اندوهی به رنگ خاكستری

در رختخوابت دراز می‌كشی و هی فكر می‌كنی و فكر می‌كنی. افكار مزاحم سراغت می‌آیند و راحتت نمی‌گذارند.
به مرگ فكر می‌كنی. وقتی بیاید تو چه حالی خواهی داشت؟ به همه عزیزانی كه از دست داده‌ای یكی‌یكی فكر می‌كنی.
انگار كار دیگری توی این دنیا نداری. كمر درد وادارت می‌كند این پهلو آن پهلو شوی و هنوز بیداری و داری مرده‌ها و زنده‌های نامهربان را می‌شماری. این برنامه هر شب توست. وقتی هم كه می‌خوابی كابوس می‌بینی و روزهم حوصله هیچ كاری نداری. حوصله هیچ‌كسی را هم نداری. فكر می‌كنی روز‌به‌روز داری ضعیف‌تر می‌شوی. وزن كم‌ كرده‌ای و رفت و آمدت با همه دوستان و اقوام را قطع كرده‌ای. یك نگاه به خودت بینداز. بله تو افسرده شده‌ای.

صدای پای افسردگی

وقتی مشكلات جسمی سراغتان می‌آید كم‌كم روابط اجتماعی شما كمتر می‌شود. بازنشسته كه می‌شوید گاهی احساس بی‌هدفی و بی‌هویتی می‌كنید و محدودیت‌های جسمی‌ برای فعالیت شما را بیشتر آزار می‌دهد. بسیاری از نسخه‌های دارویی، محرك یا تشدید‌كننده افسردگی‌اند، اما شما همه چیز را به خود و اطرافیان نسبت می‌دهید. وحشت از مرگ و نگرانی به خاطر مشكلات مالی یا جسمی شما را می‌آزارد و كم‌كم دلتنگی، خستگی، كاهش‌وزن و اشتها، اختلال خواب، احساس بی‌ارزشی و سربار بودن، تصور مداوم مرگ، كاهش یا عدم‌ علاقه به سرگرمی‌ها و تفریحات پیشین، گوشه‌گیری و كناره‌گیری از اجتماع و افسردگی سراغ شما می‌آید.

غصه‌های خاكستری

دنیا دارد خاكستری می‌شود یعنی سالمندی بنا به آمار بدون شك یكی از مهم‌ترین مشكلات بهداشتی آینده جوامع خواهد بود. در این گروه سنی نیز مشكلات روانشناختی و بخصوص افسردگی از شایع‌ترین مشكلات است.

طبق آمار سازمان جهانی بهداشت 590 میلیون نفر سالمند بالای 60 سال موجود در سال 2000 به 2‌/‌1 بیلیون نفر در سال 2025 می‌رسد كه 70 درصد این افراد در كشورهای در حال توسعه زندگی می‌كنند. نگاهی به پیش‌بینی‌های جمعیتی آینده با روند فعلی رشد جمعیت بیان‌كننده این مطلب است كه تا سال 1399 جمعیت بالای 60 سال ایران 2‌/‌9 درصد از كل جمعیت خواهد بود، شیوع علایم بالینی بارز افسردگی در میان سالمندان ساكن جامعه 8 تا 15 درصد و در میان سالمندان ساكن آسایشگاه‌ها حدود 30 درصد است. شرایطی مثل افسردگی، دمانس و اضطراب روی تصمیم‌گیری در مورد امكان مدیریت بیماری‌های جسمی ‌در منزل، توانایی مراقبت از خود و انجام امور روزانه مؤثر است و به دلیل فشارهای فیزیكی و روانی روی افراد خانواده ممكن است منجر به سپردن افراد به خانه‌های سالمندان و هزینه‌های سنگین مراقبت در این سرویس‌ها ​‌شود. لذا پرداختن به مشكلات روانی سالمندان از جمله افسردگی به نظر می‌رسد از ضروریات آتی نظام‌های سلامت باشد.

خانواده ضدافسردگی

تحقیقات نشان می‌دهد خانواده و مناسبات موجود در آن به شما كمك می‌كند افسردگی را كنار بزنید. تحقیقات حاكی از آن است كه زندگی در كنار همسر و مشاركت بیشتر در فعالیت‌های اجتماعی با افزایش اعتماد به‌نفس و امنیت خاطر همراه بوده و از میزان افسردگی می‌كاهد. لذا بسترسازی فرهنگی برای تشویق افزایش ازدواج‌های سالمندی بخصوص با توجه به این‌كه میزان بیوگی وافسردگی در میان زنان سالمند بیشتر از مردان است، می‌تواند تأثیر به سزایی در پیشگیری از افسردگی داشته باشد.

دانش و خرسندی

شاید باور نكنید، اما سواد یكی از عواملی است كه می‌تواند جلوی افسردگی شما را بگیرد. یافته‌های پژوهشی حاكی از آن است كه نسبت افسردگی در افراد بی‌سواد نسبت به افراد دارای تحصیلات زیردیپلم یا دیپلم و بالاتر بیشتر بوده است. از آنجا كه سطح تحصیلات پایین در میان سالمندان می‌تواند منجر به عوارضی گردد كه از عوامل خطر ابتلا به افسردگی در سالمندان است، وجود چنین ارتباطی در این مطالعه وسایر مطالعات چندان بیراه هم هست. عوارضی مثل فرصت‌های شغلی كمتر برای افراد بی‌سواد و پایین‌تر بودن سطح درآمد كه خود می‌تواند منجر به وضعیت سلامت عمومی ‌بدتر شود و امكان مشاركت‌های اجتماعی كمتر كه همه می‌تواند منجر به افزایش خطر افسردگی شود. همچنین سطح تحصیلات پایین در بعضی مطالعات با افزایش خطر ابتلا به اختلالات شناختی همراه است.

مبارزه با افسردگی

دكتر رباب صحاف و همكارانش در نتیجه‌گیری تحقیقی كه در همین خصوص انجام داده‌اند پیشنهاد می‌كنند برنامه‌ریزی جهت افزایش به كارگیری سالمندان و پركردن مفید اوقات فراغت، مناسب‌سازی محیط‌های شهری برای افزایش امكان شركت در فعالیت‌های اجتماعی، فرهنگسازی جهت تقویت دیدگاه‌های مثبت موجود به سالمندان و كاهش دیدگاه‌های منفی بخصوص میان نسل جوان و افزایش ارتباط بین نسل‌ها، فرهنگسازی جهت افزایش ازدواج سالمندان و جلوگیری از افزایش سالمندان تنها و آموزش به سالمندان جهت انجام امور شخصی و حفظ استقلال فردی همه می‌تواند در كاهش بار بیماری افسردگی در سالمندان مؤثر باشد. در این پژوهش توصیه شده است با توجه به ارتباط فاكتورهایی از قبیل پایین بودن میزان تحصیلات و اشتغال با افسردگی، برنامه‌ریزی جهت ارائه آموزش‌های مناسب به این گروه ازجمله سوادآموزی در حد افزایش توان استفاده از امكانات جدید و مدیریت منابع مالی در حد ضرورت و ارائه آموزش‌های شغلی مناسب سالمندان می‌تواند در كاهش میزان افسردگی مفید واقع گردد. گفتنی است در برنامه‌ریزی‌ها توجه ویژه به گروه‌های در معرض خطر بیشتر مثل زنان و سالمندان پیر حتما باید مد نظر قرار گیرد. ناگفته نماند از آنجا كه سالمندان هنوز براساس آموزه‌های فرهنگی و دینی جایگاه نسبتا مناسبی در خانواده‌ها دارند، استفاده از نیروی بالقوه خانواده‌ها در جهت كاهش عوامل خطر افسردگی در سالمندان و همچنین تشخیص و درمان بموقع این اختلال می‌تواند بسیار مفید بوده و نقش مهمی‌ در كاهش بار نهادهای مراقبتی و حمایتی داشته باشد.

شما كه افسرده‌اید

اگر سالمند هستید و حس می‌كنید علائمی ‌كه دربالا ذكر شد در شما هم دیده می‌شود از انزوا دوری كنید و بدانید هرچه از نظر فیزیكی و ذهنی و اجتماعی فعال‌تر باشید، مطمئنا احساس بهتری خواهید داشت‌. از خانه بیرون بیایید و برای خود یك لباس نو بخرید و به آرایشگاه بروید. ارتباط شما را شاد نگاه می‌دارد. از كسانی كه دوستشان دارید دعوت كنید تا به دیدنتان بیایند یا با تلفن با آنها در تماس باشید. هرچقدر می‌توانید در كارهای خیریه مشاركت كنید یا به دیگران كمك كنید. حتی اگر در حد یك راهنمایی كوچك یا بستن یك كادو باشد. یكی از چیزهایی را كه دوست داشتید بلد باشید، بیاموزید. این كار به شما احساس بهتری خواهد داد. از طنز و داستان‌ها و نمایش‌های كمدی لذت ببرید. خنده به روحیه شما كمك می‌كند. در مورد داروهای خود نیز با دكتر مشورت كنید. شاید یكی از آنها عامل افسردگی شما باشد.

منبع: جام جم